خانه؛ کلبه عشق

با رسیدن روزهای پایانی ماه صفر، این سؤال برای مردم ایجاد می شود که آیا حدیث «من بشّرنی بخروج صفر بشّرته بالجنة» واقعا حدیثی معتبر است یا نه؟

خیلی ها فکر می کنند که این سؤال، سؤالی روایی و طلبگی است؛ اما اینگونه نیست بلکه از دل یک تجربه عمومی بیرون می‌آید.

وقتی دو ماه محرم و صفر با همه سنگینی عاطفی، مجالس عزا، اشک‌ها، زیارت‌ها و دلتنگی‌هایش رو به پایان می‌رود، طبیعی است که مردم به دنبال معنایی برای این گذار باشند. در همین فضا، این روایت هم زیاد شنیده می‌شود و برای عده‌ای این شبهه پیش می‌آید که آیا واقعاً چنین بشارتی از معصوم نقل شده است یا نه؟

بررسی این روایت از آن جهت اهمیت دارد که در مواجهه با مناسبت‌های مذهبی، احساسات دینی مردم باید با آگاهی و دقت همراه باشد. بسیاری از اهل تحقیق گفته‌اند که این حدیث از نظر سندی استحکام قابل قبولی ندارد و در منابع معتبر روایی، پشتوانه محکمی برای آن دیده نمی‌شود. بنابراین، نمی‌توان با اطمینان آن را به عنوان یک حدیث معتبر نقل کرد. پاسخ به این شبهه آن است که اگرچه اصل شاد شدن از پایان روزهای سخت و امید بستن به رحمت الهی، امری قابل درک و انسانی است، اما نسبت دادن یک روایت به معصوم بدون پشتوانه معتبر، کار درستی نیست. دینداری آگاهانه اقتضا می‌کند که میان احساس درست و استناد درست تفاوت بگذاریم.

با این حال، حتی اگر این حدیث از نظر سندی قابل اعتماد نباشد، اصل حال و هوای پایان صفر همچنان قابل فهم است. دل انسان بعد از پشت سر گذاشتن اربعین حسینی، سوگواری‌های پی‌درپی و اندوه شهادت امام رضا علیه‌السلام، به طور طبیعی در آستانه یک تغییر روحی قرار می‌گیرد.

این تغییر، نه به معنای فراموشی محرم و صفر است و نه به معنای فاصله گرفتن از یاد اهل‌بیت علیهم‌السلام؛ بلکه می‌تواند نشانه عبور از اندوه به سوی فهمی عمیق‌تر، آرامشی پخته‌تر و امیدی ریشه‌دارتر باشد. ربیع‌الاول زمانی مبارک خواهد بود که امتداد همان معرفت و اشکی باشد که در محرم و صفر در دل انسان شکل گرفته است.